Totstandkoming
Het handelingskader is vanaf de start ontwikkeld vanuit de praktijk van de aan het programma verbonden proeftuinen. Het is tot stand gekomen met hulp van ervaringsdeskundigen en wetenschappers en in samenspraak met beleid c.q. de opdrachtgevers: de departementen van J&V en VWS en de VNG.
Ontwikkelen vanuit de praktijk met hulp van wetenschap
Het ontwikkelen gebeurt in verschillende ontwikkelgroepen. De ‘overkoepelende ontwikkelgroep’ plus een groep voor iedere pijler: kennis van geweldspatronen, focus op veiligheid, grondhouding en balans in rechten. De groepen bestaan uit professionals, managers, gedragswetenschappers, proeftuinleiders en ervaringsdeskundigen werkzaam in proeftuinen. Versterkt door een aantal wetenschappers die integraal dan wel op specifieke onderdelen een bijdrage hebben geleverd. Denk bij het eerste aan Katinka Lünnemann en daarnaast aan onder meer Janine Janssen en Andries Baart. De groepen zijn allemaal een flink aantal keren bij elkaar geweest.
Aanscherping proces totstandkoming
In 2024 en 2025 stagneerde het proces. Doordat proeftuinen toenemend tegen de robuustheid van de status quo aanliepen. En ook doordat twee belangrijke praktijkpartners besloten niet meer deel te nemen aan de ‘landelijke tafels’. Groepen raakten onvoldoende bemenst en de motivatie van een aantal deelnemers nam af.
We hadden ons dus te beraden op het ontwikkelen van deze tweede dialoogversie van het handelingskader en het proces van totstandkoming aan te scherpen. In 2025 hebben we ervoor gekozen om met de diverse werkgroepen meer ‘naar de proeftuinen toe te gaan’ en hun praktijkkennis actief op te halen. Denk onder meer aan de proeftuinen van Utrecht respectievelijk Utrecht West op ‘onderzoek en analyse’ en ‘complexe scheiding’. Naast de proeftuinen hebben we andere nieuwe praktijken gezocht en bereid gevonden hun praktijk- en wetenschappelijke kennis te delen, denk aan beproevende regio’s en aan voorlopers op het gebied van ‘controle & dwang’ als Filomena, Sterk Huis en Fier. Ook hebben vele aanpalende projecten hun opbrengsten met ons gedeeld, waaronder IPW op ‘volwassenproblematiek’ en ook de projecten ‘verbetering feitenonderzoek’ en ‘gegevensdeling’ zijn daar voorbeelden van. Als laatste hebben we een aantal perspectieven extra uitgelicht, het benutten van de ‘meedenkgroep professionals’ en het ‘leernetwerk veiligheid’ van de Associatie Wijkteams zijn daar voorbeelden van.
Afronding van de 2e werkversie
We hebben de tweede dialoogversie van het handelingskader besproken met de ontwikkelgroepen, en in de landelijke meet-ups met projectleiders, teammanagers en contactambtenaren. Ook heeft een aantal juristen van J&V en VWS getoetst op eventuele schuring met bestaande wetgeving dan wel noodzaak voor nieuwe wetgeving. Het kader werd met enthousiasme en ook met een aantal wensen en kanttekeningen ontvangen. De feedback die is opgehaald in deze bijeenkomsten is in beginsel verwerkt. Waar dat niet of minder is gebeurd heeft dat vooral te maken met het gegeven dat dit kerndocument overkoepelend is en zich dus moet beperken tot de hoofdlijn en een voor professionals goed leesbaar c.q. compact document dient te blijven. Soms was feedback nog wat te zeer gebaseerd op de bestaande praktijk c.q. niet helemaal in lijn met de 0-100 scope van het Toekomstscenario.
Na afronding met de 3 opdrachtgevers wordt deze tweede dialoogversie nu breed gedeeld. Als een integraal document wat in diverse bijeenkomsten wordt toegelicht. En ook in de vorm van webpagina’s, waarmee straks ook de inhoud van de onderliggende modules toegankelijk wordt gemaakt.
En daarna
Ook na deze 2e dialoog wordt het handelingskader doorontwikkeld. Hoe we dit precies gaan doen, spreken we nog nader af. Daarnaast werken we in 2025 en 2026 aan een aantal ‘onderliggende modules’ waar een deel van de nu gegeven feedback dus opnieuw waardevol voor is.
Naar verwachting wordt er in 2026 een stuurgroep ingesteld die zich buigt over:
- Borging in de (beroeps)praktijk en het onderwijs
- De status van het handelingskader
- Doorontwikkeling en actualisering
Hartelijk dank!
We benutten dit moment graag om alle vaste deelnemers en gasten van de ontwikkelgroepen heel hartelijk te danken voor de gezamenlijke denkkracht, genuanceerde discussie, praktijk- ervarings- en wetenschappelijke kennis en inspiratie die zij brachten. We kijken er naar uit in 2026 opnieuw met jullie samen te werken.