Historie
De afgelopen 10 jaar was de beweging van de systeem- naar de leefwereld belangrijk in de transformatie van de zorg. Veel gemeenten kozen voor lokale teams, die goed vindbaar zijn in de eigen wijk, met professionals die naast inwoners staan en tijdig en op maat helpen bij de breedte van vraagstukken waarmee de volwassenen en eventuele kinderen binnen gezinnen te kampen kunnen hebben. Hoe noodzakelijk die beweging was en nog steeds is, wordt onder meer geïllustreerd door de recente Toeslagenaffaire. Ook met het Toekomstscenario werken we aan deze beweging van aansluiten in de leefwereld.
Daarnaast verbinden we in het Toekomstscenario en dus in de proeftuinen en dit handelingskader, de hulp bij huiselijk geweld en bij kindermishandeling. Deze kennen een verschillende oorsprong, worden op landelijk en gemeentelijk niveau veelal gescheiden aangestuurd en hebben in de praktijk een verschillende ontwikkeling doorgemaakt. Kindermishandeling werd door artsen op de kaart gezet en heeft als uitgangspunt dat ouders en kinderen geholpen worden door de eigen kracht van het gezin te versterken. Alleen wanneer er sprake is van een ernstige bedreiging van de ontwikkeling van het kind, wordt juridisch ingegrepen. In het geval van partnergeweld zijn het de feministen die geweld tegen vrouwen op de kaart hebben gezet en de machtsverschillen en het geweld binnen intieme relaties benadrukken. Hier staat niet het versterken van de eigen kracht van het gezin centraal, maar het stoppen van het geweld tegen vrouwen en het versterken van hun weerbaarheid1. Gezien het grote verband tussen kindermishandeling en huiselijk geweld heeft het Toekomstscenario de 0-100 scope en kijken we er in dit handelingskader dus samenhangend naar. Vervolgens beogen we recht te doen aan de verschillende geweldspatronen van enerzijds ‘situationeel geweld’ en anderzijds ‘controle en dwang’ en aan de daaraan onderliggende problematiek.
Het verbinden van jeugdbescherming met volwassenproblematiek, in samenhang met het erkennen dat een gezin bestaat uit ouders en kinderen die verschillende belangen kunnen hebben en waarbij sprake kan zijn van slachtoffer- en plegerposities, is een paradigmaverschuiving voor lokale teams en de beschermingspartners. Tot voor kort was de aandacht vooral gericht op het beschermen van kinderen, en het aanspreken van ouders op hun opvoedingsvaardigheden en hun gezamenlijke ouderschap. Nu komt het erop aan ook aandacht te hebben voor de geweldsproblematiek tussen ouders of tegen een van de ouders, het beschermen van volwassen slachtoffers naast minderjarige slachtoffers en het aanspreken, motiveren, helpen en begrenzen van plegers1. Hoe deze verschuiving handen en voeten te geven is geen eenvoudige opgave. Met dit handelingskader dragen we bij aan het ontwikkelen van die beoogde praktijk.
- Lünnemann, K. D. (2023). Verschillend perspectief, samen kijken. Over kindermishandeling, geweld in relaties en systeemgerichte bescherming. Utrecht: Hogeschool Utrecht.