Begrippen

Dit handelingskader heeft betrekking op intrafamiliaal c.q. ‘huiselijk’ geweld. Onder de term ‘huiselijk geweld’ verstaan we hier partnergeweld, kindermishandeling, oudermishandeling, ouderenmishandeling en geweld tussen broers en zussen. We spreken in het vervolg daarom over huiselijk geweld en niet meer over ‘huiselijk geweld en kindermishandeling’. Dat geweld neemt verschillende vormen aan. Denk aan seksueel geweld en misbruik, verwaarlozing, fysiek en psychisch geweld, dwang & controle en eer gerelateerd geweld. We beschouwen een ontwikkelingsbedreiging in dit kader als een effect van huiselijk geweld wat aan de orde kan zijn voor alle leden van het gezin, kinderen maar ook volwassenen. Samenvattend spreken we in dit handelingskader op een aantal plaatsen over ‘misbruikend, verwaarlozend of gewelddadig, relationeel gedrag’.

Om de tekst leesbaar te houden gebruiken we in de tekst geregeld de term ‘het gezin’. Daarmee doelen we nadrukkelijk op alle relaties waarin volwassenen met of zonder kinderen samenleven, al dan niet in hetzelfde huis. Denk dus onder meer aan 2 volwassenen, aan 1 of 2 volwassenen met kinderen, aan gescheiden en aan samengestelde gezinnen en aan meerdere generaties. We realiseren ons ook dat ‘het gezin’ er in verschillende culturen anders uitziet en de ‘extended family’ van grote betekenis kan zijn.

In de beproevende praktijk zien we een grote variëteit in geweldsproblematiek. Dat komt ook naar voren uit de kwantitatieve cohortstudies van het Verwey-Jonker Instituut onder gezinnen gemeld bij Veilig Thuis^1. Uit de aanvullende diepte-interviews met vrouwen, mannen en kinderen zijn vijf basispatronen te herkennen, dat wil zeggen dat een bepaalde problematiek op de voorgrond staat. Deze basispatronen zijn de gezinsprofielen gaan heten omdat het onderzoek alleen gezinnen betrof, ze zijn echter in de breedte van intieme relaties te herkennen. De profielen helpen ons om de variatie in geweldsproblematiek binnen relaties en gezinnen te onderzoeken en analyseren en passende hulp en bescherming in te zetten. We gebruiken ze in dit handelingskader daarom als kapstok voor de benodigde vakkennis.

Ook Gefaseerd Samenwerken voor Veiligheid (GSV)² ligt ten grondslag aan dit Handelingskader. De kern is het onderscheid in directe veiligheid, stabiele veiligheid en persoonlijke groei: drie fasen die stapsgewijs worden doorlopen en waar verschillende doelen bij horen. Belangrijk is dat professionals zich organisatie overstijgend altijd eerst richten op het in het hier en nu stoppen van het geweld, zodat er vervolgens ruimte ontstaat om te werken aan de aan het huiselijk geweld onderliggende oorzaken.

GSV helpt ons methodisch: professionals richten zich op het per fase te behalen doel middels een aantal processtappen. We komen, afhankelijk van de geweldsdynamiek, met een deel of alle leden van het gezin tot een gedragen plan. De gezinsprofielen helpen ons inhoudelijk: wat is de geweldsdynamiek en wat zijn daaraan onderliggende oorzaken voor de verschillende kinderen en volwassenen binnen het gezin. En hoe helpen en beschermen we hen hier dan het beste bij.